Balkon to najtrudniejsze stanowisko ogrodnicze, jakie istnieje. Ograniczona ilość ziemi, wiatr, odbite ciepło od ściany i brak naturalnego zasilania wodą. Rośliny, które w gruncie radzą sobie same, w donicy wymagają uwagi. Dlatego dobór według strony świata jest tu ważniejszy niż gdziekolwiek indziej.
Sprawdź, w którą stronę wychodzi balkon
Nie musisz mieć kompasu - wystarczy telefon. Ta jedna informacja rozstrzyga o połowie decyzji.
| Kierunek | Warunki | Co rośnie |
|---|---|---|
| Południe | Pełne słońce, upał, szybkie wysychanie donic, odbite ciepło od ściany | Lawenda, pelargonia, oleander, rozmaryn, rozchodniki, trawy ozdobne, juka, oliwka |
| Zachód | Słońce od południa do wieczora, wysoka temperatura popołudniami | Surfinia, werbena, szałwia, jukka, hortensja bukietowa, zioła |
| Wschód | Łagodne słońce do południa, chłodniej po południu - najwygodniejsze stanowisko | Fuksja, begonia, bratki, hortensja, funkia, niecierpek, konwalia |
| Północ | Cień lub półcień przez cały dzień, wilgotniej, chłodniej | Funkia, paproć, bluszcz, barwinek, niecierpek nowogwinejski, żurawka, hosta |
Donica ważniejsza niż roślina
W gruncie korzeń szuka wody sam. W donicy ma tyle, ile mu dasz. Dlatego objętość pojemnika decyduje o tym, jak często będziesz podlewać i czy roślina przetrwa tygodniowy wyjazd.
| Roślina | Minimalna objętość donicy |
|---|---|
| Zioła, rośliny jednoroczne | 3-5 litrów |
| Byliny, trawy ozdobne | 10-15 litrów |
| Krzewy niskie (lawenda, hortensja) | 20-30 litrów |
| Krzew większy, drzewko formowane | 40-60 litrów |
Materiał też ma znaczenie. Terakota oddycha i ładnie się starzeje, ale wysycha najszybciej i pęka na mrozie. Tworzywo trzyma wilgoć i przetrwa zimę, ale w pełnym słońcu nagrzewa się i podgrzewa korzenie. Beton i ceramika szkliwiona są najcięższe - sprawdź nośność balkonu, zanim postawisz sześć betonowych donic.
Otwór odpływowy jest obowiązkowy. Bez niego korzenie gniją w ciągu jednego sezonu. Na dno idzie warstwa drenażu 2-3 cm: keramzyt, żwir albo rozbite skorupy.
Wiatr - czynnik, o którym się zapomina
Na dziesiątym piętrze wiatr wysusza rośliny szybciej niż słońce. Rozwiązania:
- Osłona z maty trzcinowej albo panelu ażurowego - ażur jest lepszy niż lita ściana, bo lita ściana tworzy zawirowania.
- Rośliny o drobnych, twardych liściach zamiast dużych i miękkich. Lawenda zniesie wiatr, funkcja się poszarpie.
- Niskie i zwarte formy zamiast wysokich i luźnych.
- Donice ciężkie albo zamocowane - na wietrznym balkonie lekka donica z tworzywa potrafi się przewrócić.
Podlewanie, czyli najczęstsza przyczyna porażki
W upale donica 5-litrowa na południowym balkonie wysycha w jeden dzień. Kilka rzeczy, które realnie pomagają:
- Ściółka w donicy - warstwa kory, żwiru ozdobnego lub keramzytu ogranicza parowanie nawet o jedną trzecią.
- Donice z zapasem wody - podwójne dno z rezerwuarem daje dwa, trzy dni marginesu.
- Nawadnianie kropelkowe - zestaw z programatorem na kran kosztuje 150-350 zł i rozwiązuje sprawę urlopu.
- Grupowanie donic - rośliny stojące blisko siebie tworzą własny mikroklimat i wysychają wolniej.
- Podlewanie wieczorem - woda ma całą noc, żeby wsiąknąć, zamiast wyparować w godzinę.
Nawożenie - w donicy obowiązkowe
Ziemia w pojemniku wyczerpuje się po 4-6 tygodniach. Rośliny jednoroczne o bujnym kwitnieniu - surfinie, pelargonie - potrzebują nawożenia co tydzień w sezonie. Byliny i krzewy raz na dwa, trzy tygodnie. Od września nawożenie azotem trzeba przerwać, bo pobudza wzrost, który i tak przemarznie.
Zimowanie na balkonie
Bryła korzeniowa w donicy jest narażona na mróz ze wszystkich stron, w gruncie tylko od góry. Dlatego roślina odporna na mróz do -25 stopni w gruncie może zmarznąć na balkonie przy -10.
Co zrobić przed zimą:
- Donice odsunąć od barierki, przysunąć do ściany budynku, najlepiej zgrupować razem.
- Postawić na styropianie albo desce - beton odbiera ciepło od spodu.
- Owinąć donice matą słomianą, jutą albo folią bąbelkową (donicę, nie roślinę).
- Część nadziemną roślin wrażliwych okryć agrowłókniną.
- Podlewać w bezmrozowe dni - zimą rośliny zimozielone nadal parują i częściej giną z suszy niż z mrozu.
Najczęstsze pytania
Jakie rośliny na balkon północny?
Funkia, paproć, żurawka, barwinek, bluszcz, niecierpek nowogwinejski i begonia. To stanowisko wymaga rezygnacji z roślin kwitnących obficie, ale daje w zamian bardzo dekoracyjne liście i mniej pracy przy podlewaniu.
Co posadzić na balkonie, żeby kwitło całe lato?
Surfinia, pelargonia, werbena i begonia bulwiasta kwitną od maja do pierwszych przymrozków, pod warunkiem regularnego nawożenia i usuwania przekwitłych kwiatów. Na stanowisku słonecznym dodaj lawendę i szałwię - kwitną krócej, ale wracają co roku.
Czy zioła na balkonie mają sens?
Tak, i to duży. Bazylia, mięta, tymianek, rozmaryn i szczypiorek rosną dobrze w donicach. Uwaga: mięta jest ekspansywna, sadź ją osobno, bo w jednej donicy z innymi ziołami zagłuszy resztę. Rozmaryn i tymianek wymagają przepuszczalnej ziemi i nie znoszą przelania.
Ile ziemi potrzeba na skrzynkę balkonową?
Standardowa skrzynka 60 cm mieści około 12 litrów. Na balkon z pięcioma takimi skrzynkami potrzebujesz 60 litrów ziemi, czyli dwa duże worki. Warto dobrać podłoże do roślin - uniwersalne do jednorocznych, przepuszczalne do ziół i roślin śródziemnomorskich, kwaśne do borówek i hortensji ogrodowej.
Jeżeli masz do dyspozycji ogród przy domu, zacznij od tekstu o planie na pierwszy sezon.